มองวิวัฒนาการเมืองพะเยาผ่าน 30 ปี หอวัฒนธรรมนิทัศน์

1. จุดเริ่มต้นและผู้จุดประกายองค์ความรู้เมืองพะเยา

2. เอกลักษณ์ “หินทรายดอยด้วน” และการกำเนิดหอวัฒนธรรมนิทัศน์

3. เส้นทางวิวัฒนาการผ่าน 6 ยุคสมัย

• ก่อนที่จะเป็นพะเยา: ยุคแรกเริ่มก่อนการก่อตั้งเมือง
• พะเยายุคเริ่มแรก: การสร้างบ้านแปงเมืองในยุคก่อตั้ง
• พะเยายุครุ่งเรือง: ยุคที่เมืองพะเยามีความเจริญถึงขีดสุด
• พะเยายุคร่วงโรย: ยุคที่เมืองเผชิญกับความเปลี่ยนแปลงและความเสื่อมถอย
• ภูมิปัญญาท้องถิ่น: สะท้อนวิถีชีวิตและงานฝีมือ เช่น เครื่องปั้นดินเผา “หม้อไหไกลกะลา” ของบ้านเวียงบัว
• การฟื้นฟูเมืองพะเยายุคหลัง: เรื่องราวการอพยพย้ายถิ่นฐานถึง 2 ครั้งจากศึกบุเรงนองไปอยู่ที่จังหวัดลำปาง ก่อนจะกลับมาร่วมกันฟื้นฟูเมืองพะเยาขึ้นใหม่อีกครั้ง

4. จากศิลาจารึกอดีต สู่ “เมืองแห่งการศึกษา”

• หลักฐานปัญญาในอดีต: การค้นพบ ศิลาจารึกมากถึง 112 หลัก สะท้อนให้เห็นว่าพะเยาในอดีตเคยเป็นเมืองของนักปราชญ์และราชบัณฑิตที่มีความเชี่ยวชาญด้านอักษรศาสตร์และปัญญาขั้นสูง
• การกำหนดอนาคต: จากรากเหง้าที่เคยเป็นดั่ง “ตักศิลา” หรือศูนย์กลางการศึกษา นำมาสู่การวางทิศทางให้พะเยาเติบโตเป็น “เมืองการศึกษา” อย่างเป็นรูปธรรม ผ่านการก่อตั้งสถาบันการศึกษาต่าง ๆ
• การต่อยอดสู่ปัจจุบัน: จุดเริ่มต้นนี้ได้นำไปสู่การตั้งวิทยาลัยพยาบาล, วิทยาลัยเทคนิค, มหาวิทยาลัยสงฆ์ ตลอดจนการพัฒนาเป็นวิทยาเขตสารสนเทศพะเยา มหาวิทยาลัยนเรศวร และเติบโตมาเป็น มหาวิทยาลัยพะเยา ในปัจจุบัน

เกร็ดน่ารู้: การจัดตั้งหอวัฒนธรรมนิทัศน์และการผลักดันพะเยาให้เป็นเมืองแห่งการศึกษา ถือเป็นตัวอย่างของการนำทุนทางวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์มาต่อยอดเพื่อพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน