ศ.ดร.เสมอ ถาน้อย กำลังจะขึ้นเป็นผู้นำมหาวิทยาลัยที่ใหญ่ที่สุดของพะเยา

มหาวิทยาลัยพะเยาไม่ได้เป็นแค่สถานที่เรียนของนิสิตหลายหมื่นคน แต่เป็นทั้งโรงพยาบาล แหล่งงาน และพลังทางเศรษฐกิจของเมืองพะเยา ใครจะมานั่งเก้าอี้อธิการบดีจึงเป็นเรื่องที่คนพะเยาควรรู้จัก

ชื่อที่กำลังจะขึ้นมาคือ ศาสตราจารย์ ดร.เสมอ ถาน้อย รองอธิการบดีฝ่ายวิจัยและนวัตกรรมคนปัจจุบัน ทั้งนี้มติสภามหาวิทยาลัย ได้รับรองแล้ว และสถานะกำลังรอการโปรดเกล้าฯ คาดจะเริ่มงานเดือนมีนาคม 2570

เริ่มจากการรู้จัก “โครงสร้าง”

ศ.ดร.เสมอ เริ่มต้นเส้นทางที่มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ จบวิทยาศาสตรบัณฑิต สาขากิจกรรมบำบัด ในปี 2536 จากนั้นไปต่อปริญญาเอกด้านกายวิภาคศาสตร์และชีววิทยาของเซลล์ ที่ University of Sheffield ประเทศอังกฤษ จบในปี 2543

ถ้าจะเปรียบให้เห็นภาพ นักกายวิภาคคือคนที่รู้ว่าร่างกายแต่ละส่วนต่อกันอย่างไร อวัยวะไหนพังแล้วจะกระทบส่วนไหน วิธีคิดแบบนี้ไม่ต่างจากการบริหารองค์กรใหญ่ ที่ต้องรู้ว่าแต่ละคณะ แต่ละหน่วยงาน เชื่อมโยงกันอย่างไร

27 ปีที่นเรศวร

ก่อนมาพะเยา ท่านเป็นอาจารย์ภาควิชากายวิภาคศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยนเรศวร ตั้งแต่ปี 2538 ถึง 2565 รวมราว 27 ปี

ช่วงเวลานั้นคือการไต่บันไดงานบริหารทีละขั้น จากรองคณบดีฝ่ายแผนงานและวิจัย ขึ้นเป็นผู้ช่วยอธิการบดีฝ่ายวิจัย ผู้อำนวยการสถาบันบริหารการวิจัยและพัฒนา (IRDA) และเคยรักษาการคณบดีบัณฑิตวิทยาลัย

จุดที่เด่นที่สุดคือการเป็นคณบดีคณะวิทยาศาสตร์การแพทย์ 2 วาระ ระหว่างปี 2553–2561 ยาวถึง 8 ปี

ผู้ประสานงานวิจัยที่ลงถึงชุมชน

อีกบทบาทที่สะท้อนตัวตนได้ชัด คือการเป็นผู้ประสานงานสำนักประสานงานการวิจัยและพัฒนาพื้นที่ภาคเหนือตอนล่าง ของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) นานเกือบ 9 ปี

งานวิจัยเชิงพื้นที่ต่างจากงานวิจัยในห้องแล็บ เหมือนหมอที่ออกไปตรวจถึงบ้านคนไข้ แทนที่จะรอให้คนไข้มาหาที่โรงพยาบาล โจทย์วิจัยต้องเริ่มจากปัญหาจริงของชาวบ้าน

ประสบการณ์นี้ทำให้ท่านกลายเป็นวิทยากรสอน “การพัฒนาโจทย์วิจัยเชิงพื้นที่อย่างมีส่วนร่วม” ให้มหาวิทยาลัยราชภัฏและราชมงคลทั่วประเทศ จากเหนือจรดใต้ ตั้งแต่ลำปาง นครพนม ไปจนถึงยะลาและนครศรีธรรมราช

ปัจจุบันยังเป็นหัวหน้าโครงการและผู้พัฒนาหลักสูตร ABC Academy ของ บพท. ที่ปั้นนักจัดการงานวิจัยเชิงพื้นที่ รวมถึงหัวหน้าศูนย์ประสานงานโครงการระดับประเทศของกระทรวง อว. อย่าง HR Reinventing และ AEM ที่ส่งกำลังคนจากมหาวิทยาลัยไปแก้ปัญหาในพื้นที่

ปักหลักที่พะเยา

ศ.ดร.เสมอ เริ่มทำงานที่มหาวิทยาลัยพะเยาในปี 2561 แบบ “ยืมตัว” มาเป็นรองอธิการบดีฝ่ายวิจัยและนวัตกรรม ก่อนย้ายมาเป็นบุคลากรประจำเต็มตัวในปี 2565

ระหว่างทาง ท่านเคยรักษาการผู้อำนวยการศูนย์การแพทย์และโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยพะเยา ช่วงปี 2563–2564 ซึ่งตรงกับช่วงการระบาดของโควิด-19 และในปี 2563 ได้รับรางวัลผู้บริหารดีเด่นของมหาวิทยาลัยพะเยา

งานวิจัยที่ใกล้ตัวคนพะเยา

ในฐานะนักวิชาการ ท่านมีผลงานตีพิมพ์กว่า 50 รายการ ทั้งในวารสารไทยและวารสารนานาชาติ เช่น PLOS ONE และ Neuroscience Letters ล่าสุดยังมีผลงานตีพิมพ์ในปี 2569

งานวิจัยจำนวนมากเกี่ยวกับผลของยาบ้า (เมทแอมเฟตามีน) ต่อสมองและระบบสืบพันธุ์ รวมถึงพันธุกรรมที่ทำให้บางคนเสี่ยงติดยาง่ายกว่าคนอื่น และการทดลองใช้ข้าวกล้องงอกช่วยฟื้นฟูร่างกายในสัตว์ทดลอง

นอกจากงานวิจัย ท่านยังเขียนหนังสือและตำรา เช่น “กายวิภาคศาสตร์พื้นฐานของมนุษย์” หนา 333 หน้า และหนังสือชื่อเป็นกันเองอย่าง “บริหารงานวิจัยไม่ยาก (มาก) อย่างที่คิด”

สิ่งที่ต้องติดตาม

จากประวัติของ ศ.ดร.เสมอ ชี้ให้เห็นภาพผู้บริหารที่เติบโตจากสายวิจัย และคุ้นเคยกับการพามหาวิทยาลัยออกไปทำงานกับชุมชน

คำถามที่คนพะเยาน่าจะอยากรู้ต่อ คือทิศทางของมหาวิทยาลัยพะเยาในยุคใหม่จะเป็นอย่างไร งานวิจัยจะลงมาแก้ปัญหาบ้านเราได้มากขึ้นแค่ไหน

…สมกับปรัชญาที่ว่า “ปัญญาเพื่อความเข้มแข็งของชุมชน” ได้หรือไม่!

เรียบเรียงโดย พะเยาทีวี 11/11/69